عقل و دين

اين کتاب به بررسي نظام‌مند نسبت عقل و دين در سنت فلسفي و کلامي مي‌پردازد و مسئله‌ي تعارض يا تعامل اين دو را نه به‌صورت شعاري، بلکه در قالب يک مسئله‌ي نظري دقيق تحليل مي‌کند. نويسنده نشان مي‌دهد که عقل و دين را نمي‌توان صرفاً دو منبع رقيب معرفت دانست، بلکه هر يک در چارچوب خاص خود به پرسش از حقيقت، معنا و هدايت انسان پاسخ مي‌دهند. بحث با تمايزگذاري ميان عقل نظري، عقل عملي و عقل ابزاري آغاز مي‌شود تا روشن گردد که بسياري از منازعات تاريخي، ناشي از خلط اين سطوح متفاوت عقلانيت بوده‌اند.
در بخش‌هاي تحليلي کتاب، ديدگاه‌هاي متکلمان و فيلسوفان کلاسيک و متأخر درباره‌ي وحي، ايمان، برهان عقلي و حدود عقل بررسي مي‌شود. نويسنده نشان مي‌دهد که در بسياري از سنت‌هاي ديني، عقل نه‌تنها نفي نشده، بلکه شرط فهم صحيح دين تلقي شده است. با اين حال، تأکيد مي‌شود که عقل نيز با محدوديت‌هايي ساختاري مواجه است و نمي‌تواند به‌تنهايي جايگزين تجربه‌ي ديني يا التزام ايماني شود. اين بخش‌ها با ارجاع به مباحث معرفت‌شناسي، فلسفه‌ي دين و الهيات عقلي، چارچوبي مستند براي فهم رابطه‌ي عقل و ايمان فراهم مي‌کنند.
در جمع‌بندي، کتاب از الگويي دفاع مي‌کند که در آن عقل و دين در نسبت تکميلي قرار مي‌گيرند، نه تقابلي. عقل وظيفه‌ي تحليل، تبيين و داوري انتقادي را بر عهده دارد و دين افق معنا، غايت و جهت‌مندي کنش انساني را فراهم مي‌کند. عقل و دين تلاشي است براي عبور از دوگانه‌هاي ساده‌انگارانه و ارائه‌ي خوانشي فلسفي از مسئله‌اي بنيادين که همچنان در کانون مناقشات فکري معاصر قرار دارد.